مقاله ای کوتاه در مورد دور سنجی

0
12
دور سنجی

در مقياس وسيع، دور سنجی اندازه‌گيري يا بدست آوردن اطلاعات از يک شئ يا پديده مي‌باشد. اطلاعات با استفاده از دستگاه‌هايي که با آن شئ يا پديده ارتباط فيزيکي ندارند، ثبت مي‌گردد.

ابزارهاي دورسنجي براي مطالعه اجسام و پديده‌ها در مقياس‌هاي متنوع به کار مي‌رود. اين مقياس مي‌تواند از ذرات بسيار ريز داخل اتم تا کل جهان باشد.

در اين روش از فاصله استفاده مي‌شود (يعني از طريق هواپيما، فضاپيما، ماهواره يا کشتي اطلاعات دريافت مي‌شود). در واقع از وسايل مختلف براي جمع‌آوري اطلاعات درباره محيط زيست استفاده مي‌شود. در اين روش از وسايلي مانند دوربين، ليزر، رادار، ردياب صوتي، لرزه سنج‌ها يا گراويمترها بهره مي‌برند.

طبيعت راه دور بودن آن اين اجازه را براي مشاهدات مي‌دهد که در آنها اندازه‌گيري صورت گيرد و تصاويري توليد کند از پديده‌اي که انسان با شرايط خود و محدوديت‌هايي که دارد، نمي‌تواند به طور مستقیم درباره آن اطلاعات کسب کند.

دورسنجي مدرن معمولاً شامل فرآيندهاي ديجيتالي است اما با روش‌هاي غير ديجيتالي نيز مي‌تواند کارکند.
بسته به نوع جمع آوري اطلاعات معمولاً از انعکاس يا انتشار امواج الکترومغناطيس در فرکانس مشخص استفاده مي‌شود (مثلاً اشعه مادون قرمز، نور مرئي و ميکروويوها).

هر شئ که مورد آناليز قرار مي‌گيرد، ممکن است عبارت از گياهان، خانه‌ها، سطوح آب و هوا باشند و به دليل تنوع اشيا، هر يک از اشيا طول موج‌هاي متفاوتي را منعکس يا منتشر مي‌کنند و هر يک از امواج انعکاس يافته يا منتشر شده از شدت متفاوتي برخوردار هستند. همه اين عوامل تابعي از شرايط شئ‌ مورد آزمايش است.

 

در برخي از سيستم‌هاي دورسنجي از امواج صوتي استفاده مي‌شود يا ممکن است از ساير روش‌ها مانندروش‌هاي ثقل‌سنجي يا ميدان مغناطيسي کمک گرفته شود.

در واقع دورسنجي ترسيم مدل‌هاي ديجيتالي نقطه‌اي از زمين است. براي اين کار از دوربين‌هاي مخصوصي استفاده مي‌شود که در هواپيماها يا ماهواره‌ها نصب مي‌شوند و حتي امواج منعکس شده از خورشيد يا دماي زمين را نيز به صورت نقشه‌هاي ديجيتالي ارائه مي‌دهند. در نهايت با توجه به نتايج بدست آمده، اطلاعات با کمک نرم‌افزارهاي پردازش‌کننده تصوير ارائه مي‌شوند.

دورسنجي به روش‌هاي مختلفي تعريف مي‌شود. دورسنجي شامل سنجنده‌هاي تصويرگر و سنجنده‌هاي غير تصويري مي‌باشد و اندازه‌گيري‌هاي ژئوفيزيکي مانند ميدان‌هاي ثقلي و مغناطيسي زمين، لرزه‌اي و ردياب‌هاي صوتي را انجام مي‌دهد.

اصطلاح دورسنجي بر اندازه‌گيري ديجيتالي انرژي الکترومغناطيس دلالت مي‌کند که معمولاً طول‌موج‌هاي آن با چشم غير مسلح قابل مشاهده مي‌باشد.

بزرگترين مزيت دورسنجي اين است که محصول نهايي آن معمولاً تصويري است از سطح زمين که مي‌توان آن را تجسم کرد و يا تفسير کرد. بنابراين، بسياري از اصطلاحات و مفاهيم (روشنايي، کنتراست، رنگ، شدت) مشابه هم هستند و درک فيزيکي آن را ممکن مي‌سازد. و از اهداف نهايي مطالعات دورسنجي، توانايي ديدن عوارض يا تغييرات اتفاق افتاده در آنهاست.

تکنيک‌هاي دورسنجي تاثيرات متقابل سطوح زمين را با انرژي الکترومغناطيسي خورشيد اندازه‌گيري مي‌کنند و به طور ذاتي شکلي از اطلاعات جغرافيايي است. بنابراين، كاربرد «سيستم اطلاعات جغرافيايي» براي ذخيره و نمايش اطلاعات دورسنجي است و بيشتر اوقات دو اصطلاح «دورسنجي» و «سيستم اطلاعات جغرافيايي» معادل هم به کار برده مي‌شود. استفاده و توليد مدل‌هاي ديجيتالي نمونه‌اي از ادغام اين دو روش است.

 

زماني‌که منابع جفرافيايي کافي مانند موقعيت هر يک از مکان‌هاي اندازه‌گيري شده به خوبي تعيين شود و تصاوير (عکس‌ها) از اندازه‌گيري‌هاي دورسنجي ايجاد شوند، نقشه‌اي ازعکس‌العمل زمين در برابر طول‌موج‌هاي مختلف انرژي الکترومغناطيس بدست مي‌آيد.

چهار جز اصلي در سيستم‌هاي دورسنجي وجود دارد که عبارتند از: هدف، منبع انرژي، مسير انتقال و حس‌گر

هدفار از دور سنجی

شئ  يا ماده‌اي مي‌باشد که قرار است مورد مطالعه قرار گيرد. اجزايي که در يک سيستم قرارمي‌گيرند با يکديگر کار مي‌کنند تا به اندازه‌گيري پرداخته و اطلاعات لازم را درباره هدف بدون ايجاد تماس فيزيکي با آن ثبت نمايند. همچنين منبع انرژي وجود دارد که انرژي الکترومغناطيسي را براي هدف تامين مي‌کند. انرژي با هدف برخورد مي‌کند،

بسته به خصوصيات هدف و اشعه‌هاي توليد شده، محيطي براي انتقال اطلاعات از هدف به حس‌گرهاايجاد مي‌شود. حس‌گر يک دستگاه دورسنجي است که اشعه‌هاي الکترومغناطيس را جمع و ثبتمي‌نمايد. حس‌گرها به اندازه‌گيري انرژي انتشار يافته توسط هدف يا انرژي انعکاس يافته از هدف يا انرژيي که در داخل هدف عبور کرده، مي‌پردازند.

زماني‌که انرژي ثبت مي‌شود، نتيجه سري اطلاعات به ايستگاه دريافت کننده بايد انتقال يابد. در اينايستگاه داده‌ها به صورت فرمت قابل استفاده در مي‌آيند و اغلب به تصوير تبديل مي‌شوند.

با توجه به اطلاعات بدست آمده درباره هدف، تصوير بدست آمده تفسير مي‌شود. اين تفسير به صورت بصري يا الکترونيکي با استفاده از کامپيوترها و نرم افزارهاي پردازش تصوير در مي‌آيد‌.

تصويرسازي ماهواره‌اي هواشناسي از زمين بسيار شبيه سيستم دورسنجي مي‌باشد. هدف در چنين سيستمي سطح زمين است، که انرژي به شکل اشعه مادون قرمز يا انرژي حرارتي انتشار پيدا مي‌کند.

اين انرژي در اتمسفر و فضا حرکت مي‌کند و به حس‌گر مي‌رسد.حس‌گرها بر روي سکوي ماهواره نصب شده‌اند. لايه‌هاي مختلف انرژي ثبت مي‌شوند و به ايستگاه‌هاي زمين منتقل مي‌گردند و به تصاويري تبديل مي‌شوند که با توجه به دماي سطح سياره به اشکال مختلف ثبت مي‌شوند.

در شرايط مشابه، حس‌گرهاي ماهواره‌اي هواشناسي انرژي نور مرئي خورشيد را که از سطح زمين انعکاس پيدا ميکند، اندازه‌گيري ميکنند. اين امواج در فضا انتقال يافته و به حسگر ماهواره ميرسد و ثبتشده و براي پردازش به زمين فرستاده مي‌شود.

يکي ديگر از اشکال مشابه دورسنجي که در مقياس کوچک انجام مي‌شود، تکنولوژي تصويربرداري پزشکي است مانند MRI يا تصويربرداري رزنانسي مغناطيسي، سونوگرام‌ها و تصاوير اشعه X است. اين تکنولوژي‌ها از اشکال مختلف انرژي براي گرفتن تصاويري از داخل بدن انسان به کار مي‌روند. انواع مختلفي از انرژي توسط دستگاه‌هاي مختلف توليد مي‌شود و به هدف انتخاب شده فرستاده مي‌شود.

حس‌گرها چگونگي جذب، انعکاس يا انتقال انرژي را داخل ماده هدف اندازه‌گيري مي‌کنندو نتايج حاصل از آن به صورت تصوير در مي‌آيد.
دور سنجی فقط به تحقيقات زميني منتهي نمي‌شود. در بسياري از شاخه‌هاي ستاره‌شناسي از دور سنجی استفاده مي‌شود (در حقيقت، ستاره‌شناسي بالاترين حد دورسنجي محسوب مي‌شود).

در تحقيقات ستاره‌شناسي، اجرام مسافت زيادي از زمين دارند و ارتباط فيزيکي غير ممکن مي‌باشد. ستاره شناسان با استفاده از اين اجرام در فضا بايد انرژي را جمع آوري و آناليز کنند و از تلسکوپ‌ها و سايردستگاه‌هاي حس‌گر استفاده مي‌کنند. اين اطلاعات ثبت شده و براي نتيجه‌گيري درباره فضا و کيهان ترسيم مي‌شوند.

ارسال پیام شما